Sabah alarm çalıyor. Kahveni aceleyle içiyorsun, otobüs durağında egzoz kokusunun içinde bekliyorsun, kırk dakika trafikte kalıyorsun. Ofiste kalorifer sonuna kadar açık, öğlen bir sandviç, akşam eve dönüş, sıcacık bir duş ve gece yarısı yatakta “son bir video daha.”
Ertesi sabah aynaya bakıyorsun: cildin gergin, rengi biraz donuk, yanağında geçen yazdan kalma o leke hâlâ yerinde. Refleks cevap hep aynıdır: “Yorgunum, ondan.”
Ama dermatoloji literatürü çok daha ilginç bir şey söylüyor. Cildin, şehirde yaşadığını biliyor. Hem de her gün, hiç düşünmeden maruz kaldığın beş şey yüzünden: soluduğun hava, oturduğun ofisin havası, yüzünü yıkadığın su, taşıdığın stres ve gece yarısı elinden bırakamadığın telefon.
Bu yazıda bu beş suçluyu tek tek masaya yatırıyoruz. Hangisinin kanıtı sağlam, hangisi abartılmış bir efsane, hangisi aslında sandığının tam tersi; hepsini açık açık konuşacağız. Sonunda da şehirli cildin için gündüz ve gece işleyen, bilimsel temelli bir bakım protokolü bulacaksın. Kahveni tazele, bu yazı bir şehir turu.
Şehrin cildine yaptığı şey tek bir büyük darbe değil, her gün tekrarlanan küçük yıpranmalardır. Bu yüzden çözüm, cildi daha sert temizlemek ya da rutine yeni aktifler doldurmak değil. Çözüm; gündüz kalkan kurmak, akşam nazikçe arındırmak, gece onarmak.
Önce tanışalım: Cildinin bir “özgeçmişi” var
Ekspozom: Genlerin değil, yaşadığın şehrin cildine yazdığı hikâye
Uzun yıllar boyunca cildin nasıl yaşlanacağını büyük ölçüde genlerin ve takvim yaşının belirlediği düşünüldü. Bugün bu tablo değişti. Dermatoloji, doğduğumuz andan itibaren maruz kaldığımız çevresel etkenlerin tamamına ekspozom adını veriyor.1
Ekspozomun içinde güneş elbette başrolde. Ama listenin devamı şehir hayatını anlatır gibidir:
- Hava kirliliği: Egzoz partikülleri, azot dioksit, ozon.
- İklim ve iç mekân havası: Soğuk, düşük nem, kalorifer ve klima.
- Yaşam tarzı: Stres, uyku düzeni, beslenme, sigara.
- Işık: UV’nin yanı sıra görünür ışık.
Bu etkenlerin her biri tek başına küçük görünür. Ama cilt bunları toplar. Her gün aynı yoldan geçmek, aynı ofiste oturmak, aynı suyla yıkanmak, yıllar içinde yüzünde okunabilen bir hikâyeye dönüşür.1,2
Kendi şehir haritanı çıkar: Cildindeki belirti sana hangi suçluyu gösteriyor?
Aşağıdaki tablo bir tanı aracı değil. Ama aynaya bakarken nereden şüphelenmen gerektiğine dair iyi bir başlangıç noktası.
| Aynada gördüğün | Olası suçlu | İlgili bölüm |
|---|---|---|
| Yanaklarda ve alında yavaş yavaş belirginleşen, yazdan yaza koyulaşan lekeler | Trafik kaynaklı hava kirliliği | Suçlu #1 |
| Öğleden sonra artan gerginlik, pullanma, makyajın “oturmaması” | Kalorifer ve klimanın kuruttuğu hava | Suçlu #2 |
| Yüz yıkadıktan hemen sonra gerginlik, kızarıklık, “gıcırdayan” his | Kireçli musluk suyu ve sert temizlik | Suçlu #3 |
| Yoğun haftalarda birden hassaslaşan, her ürünü yakan cilt | Stres | Suçlu #4 |
| Göz altı morlukları, donukluk, sabahları yorgun görünen yüz | Uykusuzluk ve gece yarısı ekranı | Suçlu #5 |
| Eskisinden daha kolay kızaran, her şeye tepki veren cilt | Şehrin cilt mikrobiyotasına etkisi | Bonus |
Şehir dosyası: 5 gizli suçlu
SUÇLU #1Trafik egzozu: Bilim insanları 400 kadının yüzünü inceledi ve lekelerin haritasını çıkardı
Almanya’nın sanayi bölgesi Ruhr’da yaşayan, 70 ile 80 yaş arasındaki yaklaşık 400 kadın. Araştırmacılar bu kadınların yüzlerindeki lekeleri ve kırışıklıkları tek tek değerlendirdi, sonra da her birinin yaşadığı adresteki hava kirliliğini ölçtü.
Sonuç, dermatoloji dünyasında bir dönüm noktası oldu. Trafikten kaynaklanan is ve partiküllere daha fazla maruz kalan kadınların alın ve yanaklarında yaklaşık %20 daha fazla pigment lekesi vardı.3 Üstelik bu fark güneşe maruziyet, sigara ve cilt tipi gibi bilinen etkenler hesaba katıldıktan sonra da devam ediyordu.
“Belki Almanya’ya özgüdür” dedin, değil mi?
Bilim insanları da aynı soruyu sordu. Birkaç yıl sonra hem Avrupalı hem de Çinli kadınlarla yapılan çalışmada, egzoz gazının temel bileşenlerinden biri olan azot dioksit (NO₂) düzeyi arttıkça yanaklardaki lekelerin de arttığı görüldü. Havadaki NO₂’deki artış, yanak lekelerinde yaklaşık %25’lik bir artışla ilişkiliydi.4 İki kıta, aynı sonuç.
Egzozun bir de ikizi var: Ozon
Güneş ışığı egzoz gazlarıyla tepkimeye girdiğinde yer seviyesinde ozon oluşur. Deneysel çalışmalar, ozona maruz kalan cildin en dış katmanlarında C ve E vitamini düzeylerinin düştüğünü ve cilt yağlarının oksitlendiğini gösterdi.5 Meksika’da yapılan bir çalışmada da kirli bölgede yaşayanların cildinde antioksidan düzeylerinin daha düşük olduğu raporlandı.6 Yani şehir havası, cildinin kendi antioksidan kalkanını yavaş yavaş tüketiyor.
Kirletici partiküllerin bir kısmı o kadar küçüktür ki kıl köklerinin çevresinden cilde yol bulabilir. Partiküllerin yüzeyine tutunmuş kimyasallar ciltte oksidatif stresi ve pigment üreten hücrelerin aktivitesini tetikler.2 Bu yüzden bazı araştırmacılar hava kirliliğini, cilt yaşlanmasında güneşten sonraki ikinci büyük çevresel etken olarak görüyor.
Nasıl anlarsın?
- Lekeler en çok yanaklarda, elmacık kemiklerinde ve alında toplanıyor.
- Her yaz biraz daha belirginleşiyor, kışın tam olarak kaybolmuyor.
- Uzun yıllardır yoğun bir caddeye bakan bir evde yaşıyorsun ya da her gün trafikte uzun zaman geçiriyorsun.
- Cildin genel olarak daha donuk, “ışıltısını kaybetmiş” görünüyor.
Leke oluşumunda kilit rol oynayan tirozinaz enzimini yavaşlattığı bilinen alfa arbutin, bu konuda en iyi incelenmiş içeriklerden biri.7 Niasinamid ise pigmentin hücreler arasında taşınmasını azaltarak ikinci bir koldan destek veriyor.8
Sabah rutininde Alpha Arbutin Leke Karşıtı & Aydınlatıcı Serum, akşam rutininde Niasinamid %10 Leke ve Gözenek Karşıtı Serum kullanarak iki mekanizmayı aynı rutinde buluşturabilirsin. İkisini birlikte deneyimlemek istersen Leke ve Cilt Tonu Eşitleyici Seri hazır bir başlangıç. Ve ne olursa olsun, sabahın son adımı geniş spektrumlu bir güneş koruyucu.
SUÇLU #2Kalorifer: Ofisindeki hava, bazı günler çölden daha kuru olabilir
Ekim geldi, kaloriferler yandı. Dışarısı soğuk, içerisi sıcak ve kupkuru. Cildin bu ikisinin arasında gün boyu gidip geliyor.
Danimarkalı araştırmacıların konuyla ilgili çalışmaları bir araya getirdiği kapsamlı derleme net bir tablo çiziyor: düşük nem ve soğuk, cilt bariyerini zayıflatıyor. Cilt daha fazla su kaybediyor, dışarıdan gelen tahriş edicilere karşı daha savunmasız kalıyor ve hassasiyet artıyor.9
Cildin bir nem sensörü var
Cildinin en dış katmanı, yani stratum korneum, ortamın nemine doğrudan tepki veren canlı bir sistem gibi çalışır. Hava kuruduğunda cildin içindeki su daha hızlı buharlaşır. Öğleden sonra hissettiğin o gerginlik, makyajının pul pul görünmesi ya da dudak kenarlarındaki kuruluk, cildinin “bugün yeterince su tutamadım” deme biçimidir.
Hyaluronik asit suyu kendine çeken bir moleküldür. Nemli ortamda bu harika bir özellik. Ama çok kuru bir ortamda, üzerine suyu “kilitleyen” bir krem sürmezsen, topladığı nemi havaya kaptırabilir. Bu konuyu ayrıntılı merak ediyorsan Hyaluronik Asit Kuru Cilde Sürülürse Ne Olur? yazımıza göz atabilirsin.
Ofiste cildini kurtaran mini kurallar
| Durum | Ne yapıyor? | Basit çözüm |
|---|---|---|
| Kaloriferin hemen yanındaki masa | Cildi sürekli sıcak ve kuru havaya maruz bırakır | Mümkünse masanın yerini değiştir, ortama küçük bir nemlendirici koy |
| Gün içinde su spreyi sıkmak | Buharlaşırken cildin kendi nemini de götürebilir | Sprey sonrası mutlaka ince bir krem katmanı |
| Az su içmek | Vücudun genel sıvı dengesini zorlar | Masana bir şişe su koy, gözünün önünde olsun |
| Sabah sadece serum sürmek | Nem çekilir ama tutulamaz | Serumun üzerine her zaman krem |
Hyaluronik asit suyu cilde çeker, B5 vitamini (pantenol) ise bariyer onarımını destekleyen ve kuruluğa bağlı kızarıklığı yatıştıran bir içerik olarak 70 yılı aşkın süredir kullanılıyor.10 Farklı molekül ağırlıklarındaki hyaluronik asidin düzenli kullanımda nem ve elastikiyette ölçülebilir iyileşme sağladığı klinik çalışmalarla gösterildi.11
Hyaluronik Asit B5 Onarıcı & Nemlendirici Serum nemli cilde, ardından Yoğun Nemlendirici Baz Krem ile kapanış. Kalorifer sezonu için bu ikiliyi birlikte sunan Hydra Boost Yoğun Nem Seti‘ni de inceleyebilirsin.
SUÇLU #3Musluk suyu: Yüzünü her yıkadığında temizleyicinin bir kısmı cildinde kalıyor olabilir
Türkiye’nin pek çok şehrinde şebeke suyu kireçlidir; çaydanlığının dibindeki beyaz tabaka bunun en tanıdık kanıtı. Peki aynı su yüzüne ne yapıyor?
İngiltere’de yapılan bir çalışma bu soruya çok net bir cevap verdi. Araştırmacılar sert ve yumuşatılmış suyla yıkanan cildi karşılaştırdı. Sert suyla yıkandığında, temizleyicideki yüzey aktif maddelerin ciltte daha fazla kalıntı bıraktığı ve bunun bariyer hasarını ve tahrişi artırdığı görüldü. Su yumuşatıldığında bu etki azaldı.12
“Gıcırdayan temizlik” bir başarı değil, bir alarm
Sağlıklı bir cildin yüzeyi hafif asidiktir. Bu asidik ortam hem bariyer yağlarının düzenli üretimi hem de cildinde yaşayan dost mikroorganizmalar için gereklidir. Kireçli su ve yüksek pH’lı, çok köpüren temizleyiciler bu dengeyi bozar. Yüzünü yıkadıktan sonra hissettiğin o “gıcır gıcır” temizlik hissi aslında bariyerinin biraz yıprandığının işaretidir.
Bilimsel dürüstlük gereği söyleyelim: sert su çalışması, atopik dermatiti olan kişiler ve sağlıklı gönüllülerle yapıldı ve etki atopik ciltte daha belirgindi. Yani bu, “kireçli su herkesin cildini bozar” demek değil. Ama hassas, kuru ya da kolay kızaran bir cildin varsa, suyun ve temizleyicinin birlikte nasıl davrandığı senin için önemli.
Hassas, kuru ya da karma ciltler için cildin asidik pH’ını bozmadan temizleyen Cica & Aloe Hassas Temizleme Jeli ve ardından cildi toparlayan Cica & Aloe Prebiyotik Tonik. Tonik, kireçli sudan sonra cildin dengesini yeniden kurmaya yardımcı olan sessiz bir kahraman.
Yağlı ve sivilceye eğilimli ciltte ise kirlilikle oksitlenen sebum gözeneklerde birikebilir.13 Bu cilt tipinde yağda çözünebildiği için gözeneğin içine ulaşan salisilik asit öne çıkıyor.14 Salisilik Asitli Arındırıcı ve Dengeleyici Temizleme Köpüğü bu ihtiyaç için tasarlandı. Bu köpüğün sırt için nasıl kullanılacağını merak ediyorsan Sırt Sivilcenin 3 Gizli Suçlusu yazımıza da bakabilirsin.
SUÇLU #4Stres: Sınav haftasındaki öğrencilerin cildi tatildekinden farklı davrandı
Bu belki de listedeki en az bilinen ama en çok “aa, bende de oluyor” dedirten gerçek.
Amerika’da araştırmacılar bir grup üniversite öğrencisinin cilt bariyerini iki farklı dönemde ölçtü: final sınavlarının ortasında ve tatilden döndükten sonra. Bariyere kontrollü küçük bir hasar verip cildin kendini ne kadar hızlı onardığına baktılar. Sonuç açıktı: stresli sınav döneminde bariyerin kendini onarma hızı belirgin şekilde yavaşlamıştı.15
Şimdi düşün: Trafikte geçen saatler, yetişmesi gereken işler, şehrin bitmeyen gürültüsü. Şehir hayatı çoğumuz için bitmeyen bir sınav haftası gibi.
Nasıl anlarsın?
- Yoğun bir haftanın sonunda cildin birden hassaslaşıyor.
- Yıllardır kullandığın bir ürün aniden yakmaya ya da kızartmaya başlıyor.
- Çenende ve yanaklarında beklenmedik sivilceler çıkıyor.
- Cildin “ne yaparsam yapayım toparlanmıyor” hissi veriyor.
Cilt kötüleşince ilk refleks yeni bir serum, daha güçlü bir peeling eklemektir. Ama stres altındaki cildin toleransı zaten düşmüştür. Bu dönemde güçlü aktiflere birkaç gün ara vermek ve sadece temizle, yatıştır, nemlendir üçlüsüne dönmek çok daha akıllıca.
Kore’den dünyaya yayılan “cica” adının arkasında Centella asiatica bitkisi var. Bu bitkinin yara iyileşmesini, kolajen sentezini ve yatıştırmayı destekleyen bileşenleri bilimsel olarak iyi tanımlanmış durumda.16 Stresli haftalarda Cica & Aloe Prebiyotik Onarıcı Krem ile cildine nefes aldırabilirsin. Temizleyiciden kreme tüm adımları kapsayan Cica Onarıcı ve Yatıştırıcı Seri ise tam da bu dönemler için.
SUÇLU #5Gece yarısı ekranı: Telefonun leke yapmıyor ama seni uykusuz bırakıyor ve asıl sorun bu
“Telefonun mavi ışığı cildi yaşlandırıyor” cümlesini muhtemelen yüzlerce kez duydun. Bu yazının en sürpriz bölümüne hoş geldin.
Görünür ışık gerçekten leke yapar mı? Evet.
Fransa’da yapılan bir klinik çalışmada mavi-mor ışığın, orta tonlu ve buğday tenli ciltlerde UVB’den bile daha uzun süre kalıcı olabilen bir pigmentasyona yol açtığı gösterildi.17 Bu bulgu, Türkiye’deki pek çok cilt tonu için doğrudan önemli.
Peki telefon? İşte efsanenin çöktüğü yer
Aynı araştırma ekibi sonraki çalışmasında doğrudan bu soruyu test etti. Melazması olan kişiler, elektronik cihazların yaydığı mavi ışığa yakın mesafeden maruz bırakıldı. Sonuç: lekelerde kötüleşme saptanmadı.18 Ekranın yaydığı ışık, güneşin yaydığı görünür ışığın yanında çok küçük kalıyor.
Telefonundan değil, pencereden giren gün ışığından korunman gerekiyor. Görünür ışığa karşı en iyi kanıta sahip koruma ise demir oksit içeren renkli güneş koruyucular.19 “Mavi ışık koruyucu” etiketli pahalı bir krem almadan önce bunu bilmeni isteriz.
Telefonun asıl suçu: Uykunu çalmak
Ekranın cildine dolaylı bir etkisi var ve bu etki ölçülmüş durumda. Amerika’da yapılan bir çalışmada uyku kalitesi iyi ve kötü olan kadınlar karşılaştırıldı. Kötü uyuyanlarda yaşlanma belirtileri daha belirgindi. İyi uyuyanlarda ise cilt bariyerinin hasar sonrası toparlanması yaklaşık %30 daha iyiydi ve cilt güneş kaynaklı kızarıklıktan daha hızlı kurtuluyordu. Üstelik iyi uyuyanlar kendi görünümlerinden de daha memnundu.20
Yani “güzellik uykusu” bir deyim değil, ölçülmüş bir gerçek. Gece yarısı telefonda geçen her saat, cildinin onarım vardiyasından çalınan bir saat.
Retinol, cilt üzerinde reçeteli retinoik asitle benzer yönde değişiklikler oluşturabiliyor: kolajen üretimiyle ilgili genlerin aktivitesi artıyor ve ince çizgiler azalıyor. Fark, retinolün daha nazik ve yavaş çalışması.21 Işığa duyarlı olduğu için doğal yeri gece rutini.
Retinol Kırışıklık Karşıtı Gece Serum ile haftada iki üç geceyle başla, cildin alıştıkça sıklığı artır. Ekranın ve uykusuzluğun izini en çok taşıyan bölge için Nemlendirici & Aydınlatıcı Göz Çevresi Serumu ekleyebilirsin. Gece rutinini tek seferde kurmak istersen Midnight Glow Set tam adına yakışır bir başlangıç.
Hamilelik ve emzirme döneminde retinol kullanmadan önce mutlaka doktoruna danış.
BONUSBeton cildinin dostlarını azaltıyor: Şehirlinin cilt mikrobiyotası farklı
Cildinin yüzeyinde bakteriler, mantarlar ve başka mikroorganizmalardan oluşan koca bir ekosistem yaşıyor. Buna cilt mikrobiyotası deniyor ve bariyerin, bağışıklığın ve hassasiyetin düzenlenmesinde önemli rol oynuyor.
Finlandiya’da yapılan ve bugün hâlâ çok atıf alan bir çalışmada, evlerinin çevresinde daha zengin bitki örtüsü bulunan gençlerin cildindeki bakteri topluluğunun farklı olduğu ve bu gençlerin alerjiye daha az yatkın olduğu bulundu.22 Çin’de şehirde ve kırsalda yaşayan insanları karşılaştıran bir başka çalışma da şehirlilerin cilt mikrobiyotasının belirgin şekilde farklılaştığını gösterdi.23
Kısacası betonla çevrili bir yaşam, cildindeki ekosistemi de değiştiriyor. Eskisinden daha kolay kızaran, her şeye tepki veren bir cildin varsa, bu tablonun bir parçası olabilir.
Prebiyotikler cilde canlı bakteri eklemez; cildin kendi yararlı mikroorganizmalarını besleyen içeriklerdir. Cica & Aloe Prebiyotik Tonik ve Cica & Aloe Prebiyotik Onarıcı Krem, bu dengeyi desteklemek üzere formüle edildi. Şehirde yaşarken bile cildine biraz doğa taşımanın en kolay yolu.
Çözümün bilimi: Şehirli cildin iki vardiyası
Gündüz kalkan, gece onarım: Hangi içerik hangi vardiyada çalışıyor?
Şehirli cildin ihtiyacı aslında iki kelimeyle özetlenebilir: gündüz korunmak, gece onarılmak. Aşağıdaki tablo, hangi içeriğin hangi şehir suçlusuna karşı çalıştığını tek bakışta gösteriyor.
| İçerik | Ne yapıyor? | Hangi suçluya karşı? |
|---|---|---|
| Alfa Arbutin | Leke oluşumunda rol oynayan tirozinaz enzimini yavaşlatmaya yardımcı olur7 | Egzoz ve görünür ışık |
| Niasinamid | Pigment taşınmasını azaltır, cildin seramid üretimini destekler8,24 | Egzoz, kuru hava, bariyer yıpranması |
| Hyaluronik Asit + B5 | Suyu cilde çeker, bariyer onarımını destekler10,11 | Kalorifer ve klima |
| Centella Asiatica (Cica) | Yatıştırır, onarımı destekler16 | Stres ve hassasiyet |
| Prebiyotikler | Cildin kendi yararlı mikroorganizmalarını destekler | Şehrin mikrobiyotaya etkisi |
| Cadı Fındığı | Antioksidan aktivite gösterir25 | Ozon ve oksidatif stres |
| Meyan Kökü | Leke görünümünü dengelemeye yardımcı olur26 | Egzoz kaynaklı lekeler |
| Salisilik Asit | Gözeneğin içine ulaşarak tıkanıklıkları arındırır14 | Kirlilikle oksitlenen sebum |
| Retinol | Cilt yenilenmesini ve kolajen üretimini destekler21 | Uykusuzluk ve birikmiş yıpranma |
Cadı fındığı ve meyan kökünü bir arada arıyorsan, Cadı Fındığı Aydınlatıcı Nemlendirici Krem hafif dokusuyla gündüz rutinine, hatta makyaj altına çok yakışıyor.
Bloomy Şehir Protokolü: Gündüz ve gece
Sabah: Kalkanını kur
Nazik temizlik. Sabahları sert bir temizliğe gerek yok; cilt tipine uygun hafif bir temizleyici yeterli.
Tonik. Prebiyotik tonik ile kireçli suyun bozduğu dengeyi toparla.
Serum. Leke derdin varsa Alpha Arbutin, kuruluk derdin varsa Hyaluronik Asit B5.
Nemlendirici. Hafif ve ışıltılı bir bitiş için Cadı Fındığı Krem.
Güneş koruyucu. Geniş spektrumlu, mümkünse renkli. Kışın ve bulutlu günlerde de.
Akşam: Şehri yüzünden sil
Arındır. Gün boyu biriken partikülleri bariyeri yormadan temizle: hassas cilde Cica & Aloe Jel, yağlı cilde Salisilik Köpük.
Tonik. Sabahki gibi, cildi toparla.
Onarım serumu. Niasinamid ve Retinol‘ü farklı gecelerde dönüşümlü kullan.
Haftada 1-2 gece yenilen. AHA+BHA Peeling Etkili Serum, retinol kullanmadığın bir gecede.27
Makyaj ve güneş koruyucu kullandığın günlerde akşam temizliğini iki aşamalı yap: önce makyajı çözen yağ bazlı ya da misel bir temizleyici, ardından yukarıdaki jel ya da köpük. Gün boyu cildinde biriken partiküller makyajın ve güneş koruyucunun katmanlarına tutunur; tek seferde çıkmayabilir.
4 haftalık şehir reseti
Hafta hafta ne yapmalısın?
| Hafta | Odak | Yapılacaklar |
|---|---|---|
| 1. hafta | Tanı ve sadeleştirme | Gün ışığında, makyajsız bir fotoğrafını çek. Rutinindeki gereksiz ürünleri ayıkla. Temizleyicini cilt tipine ve suyuna göre gözden geçir. |
| 2. hafta | Kalkan | Sabah rutinine serum ve güneş koruyucuyu yerleştir. Ofisteki masanın kaloriferle ilişkisine bak. |
| 3. hafta | Onarım | Gece rutinine niasinamid ya da retinolü ekle. Retinolle haftada 2 geceden başla. Yatmadan 30 dakika önce telefonu bırakmayı dene. |
| 4. hafta | Değerlendirme | Aynı ışıkta yeni bir fotoğraf çek, ilkiyle karşılaştır. Gerginlik ve donuklukta fark beklenir. Kalıcı kızarıklık ya da hızla değişen lekeler varsa dermatoloğa görün. |
Gerçekçi beklenti: Nem ve konforla ilgili değişimleri ilk iki haftada hissedebilirsin. Leke görünümündeki değişim ise daha sabır ister; düzenli kullanım ve güneş korumasıyla genellikle 8 ila 12 hafta içinde fark edilir. Sivilce sonrası kalan izlerle uğraşıyorsan Sivilce Geçti Ama İzi Kaldı yazımız da işine yarayabilir.
Şehirlinin 8 yaygın cilt hatası
Muhtemelen en az birini bu hafta yaptın
- “Kış geldi, güneş koruyucuya gerek yok” demek. Görünür ışık ve UVA bulutlu günlerde de var. Üstelik pencere kenarındaki masa, sandığından fazla ışık alır.
- Yüzünü çok sıcak suyla yıkamak. Sıcak su bariyer yağlarını çözer, kireçli suyla birleşince etkisi katlanır. Ilık su yeterli.
- “Gıcırdayan” temizliği başarı saymak. Temizlik sonrası gerginlik, bariyerinin yıprandığının işaretidir.
- Kaloriferli ofiste sadece su spreyine güvenmek. Üzerine krem sürülmeyen sprey, buharlaşırken cildin kendi nemini de götürebilir.
- Stresli dönemde rutine yeni aktifler eklemek. Stres altındaki cildin toleransı düşüktür; bu dönemde sadeleştir.
- Mavi ışık kremi alıp güneş koruyucuyu atlamak. Kanıtlar, asıl korunman gereken ışığın güneşten geldiğini gösteriyor.
- Makyajla uyumak. Gün boyu biriken partiküller gece boyunca cildinde kalır.
- Her hafta ürün değiştirmek. Hiçbir ürüne sonuç verecek süreyi tanımazsan, neyin işe yaradığını asla bilemezsin. En az 4 ila 6 hafta aynı rutinde kal.
Ne zaman dermatoloğa gitmelisin?
Doğru bakım, şehrin cildinde bıraktığı izleri hafifletmekte büyük fark yaratabilir. Ancak aşağıdaki durumlarda bir uzmana görünmeni öneririz:
- Şekli, rengi ya da boyutu hızla değişen lekeler veya benler
- Haftalardır geçmeyen, yanma ve batma hissi veren kızarıklık
- Kaşıntılı, pullanan, çatlayan ve nemlendiriciye yanıt vermeyen kuruluk
- Derin, ağrılı ya da iz bırakan sivilceler
- 6 ila 8 haftalık düzenli bakıma rağmen hiçbir değişim olmaması
Sık Sorulan Sorular
Küçük bir şehirde yaşıyorum, bu yazı beni de ilgilendiriyor mu?
Evet. Hava kirliliğiyle ilgili çalışmalarda farklar çoğu zaman şehrin büyüklüğünden çok, yoğun bir caddeye yakınlık gibi yerel etkenlerle ilişkiliydi.3 Kalorifer, kireçli su, stres ve uyku ise her şehrin ortak konusu.
Telefon ve bilgisayar ekranı için ayrı bir koruma kullanmam gerekiyor mu?
Mevcut bilimsel veriler buna gerek olmadığını gösteriyor. Ekranların yaydığı ışık, melazmalı ciltte bile ölçülebilir bir kötüleşmeye yol açmadı.18 Görünür ışığa karşı asıl korunman gereken kaynak güneş; bunun için de renkli bir güneş koruyucu yeterli.19
Niasinamid ve retinolü aynı gece kullanabilir miyim?
İkisi birbiriyle uyumlu içeriklerdir, ancak retinole yeni başlıyorsan cildinin tepkisini net görebilmek için başlangıçta farklı gecelerde kullanmanı öneririz. Cildin alıştıktan sonra aynı rutinde de kullanılabilir. Retinolü AHA ve BHA içeren peelinglerle aynı gece kullanmaktan kaçın.
Evime su yumuşatıcı taktırmam gerekiyor mu?
Herkes için gerekli değil. Sert su çalışmasındaki etki özellikle atopik ciltte belirgindi.12 Cildin kuru ve hassassa, öncelikle pH dostu nazik bir temizleyici, ılık su ve yıkama sonrası tonik ile nemlendirici adımlarına odaklanman çok daha pratik bir başlangıç.
Prebiyotik ile probiyotik arasındaki fark ne?
Probiyotikler canlı mikroorganizmalardır. Prebiyotikler ise cildinde zaten yaşayan yararlı mikroorganizmaları besleyen içeriklerdir. Kısacası probiyotik bahçeye yeni çiçek dikmek, prebiyotik ise var olan bahçeyi sulamak gibidir.
Hamileyim, bu rutini uygulayabilir miyim?
Hamilelik ve emzirme döneminde retinol kullanılması önerilmez. Diğer aktif içerikli ürünlere başlamadan önce de mutlaka doktoruna danışmanı öneririz. Nazik temizlik, nemlendirme ve güneş koruma bu dönemin güvenli temelleridir.
Kaynakça: Bu yazıda başvurulan bilimsel çalışmalar
- Krutmann J, Bouloc A, Sore G, Bernard BA, Passeron T. The skin aging exposome. J Dermatol Sci. 2017;85(3):152–161.
- Krutmann J, Liu W, Li L, et al. Pollution and skin: from epidemiological and mechanistic studies to clinical implications. J Dermatol Sci. 2014;76(3):163–168.
- Vierkötter A, Schikowski T, Ranft U, et al. Airborne particle exposure and extrinsic skin aging. J Invest Dermatol. 2010;130(12):2719–2726.
- Hüls A, Vierkötter A, Gao W, et al. Traffic-related air pollution contributes to development of facial lentigines: further epidemiological evidence from Caucasians and Asians. J Invest Dermatol. 2016;136(5):1053–1056.
- Thiele JJ, Traber MG, Tsang K, Cross CE, Packer L. In vivo exposure to ozone depletes vitamins C and E and induces lipid peroxidation in epidermal layers of murine skin. Free Radic Biol Med. 1997;23(3):385–391.
- Lefebvre MA, Pham DM, Boussouira B, et al. Evaluation of the impact of urban pollution on the quality of skin: a multicentre study in Mexico. Int J Cosmet Sci. 2015;37(3):329–338.
- Boo YC. Arbutin as a skin depigmenting agent with antimelanogenic and antioxidant properties. Antioxidants (Basel). 2021;10(7):1129.
- Bissett DL, Oblong JE, Berge CA. Niacinamide: a B vitamin that improves aging facial skin appearance. Dermatol Surg. 2005;31(7 Pt 2):860–865.
- Engebretsen KA, Johansen JD, Kezic S, Linneberg A, Thyssen JP. The effect of environmental humidity and temperature on skin barrier function and dermatitis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016;30(2):223–249.
- Proksch E, de Bony R, Trapp S, Boudon S. Topical use of dexpanthenol: a 70th anniversary article. J Dermatolog Treat. 2017;28(8):766–773.
- Pavicic T, Gauglitz GG, Lersch P, et al. Efficacy of cream-based novel formulations of hyaluronic acid of different molecular weights in anti-wrinkle treatment. J Drugs Dermatol. 2011;10(9):990–1000.
- Danby SG, Brown K, Wigley AM, et al. The effect of water hardness on surfactant deposition after washing and subsequent skin irritation in atopic dermatitis patients and healthy control subjects. J Invest Dermatol. 2018;138(1):68–77.
- Krutmann J, Moyal D, Liu W, et al. Pollution and acne: is there a link? Clin Cosmet Investig Dermatol. 2017;10:199–204.
- Arif T. Salicylic acid as a peeling agent: a comprehensive review. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2015;8:455–461.
- Garg A, Chren MM, Sands LP, et al. Psychological stress perturbs epidermal permeability barrier homeostasis: implications for the pathogenesis of stress-associated skin disorders. Arch Dermatol. 2001;137(1):53–59.
- Bylka W, Znajdek-Awiżeń P, Studzińska-Sroka E, Brzezińska M. Centella asiatica in cosmetology. Postepy Dermatol Alergol. 2013;30(1):46–49.
- Duteil L, Cardot-Leccia N, Queille-Roussel C, et al. Differences in visible light-induced pigmentation according to wavelengths: a clinical and histological study in comparison with UVB exposure. Pigment Cell Melanoma Res. 2014;27(5):822–826.
- Duteil L, Queille-Roussel C, Lacour JP, Montaudié H, Passeron T. Short-term exposure to blue light emitted by electronic devices does not worsen melasma. J Am Acad Dermatol. 2020;83(3):913–914.
- Lyons AB, Trullas C, Kohli I, Hamzavi IH, Lim HW. Photoprotection beyond ultraviolet radiation: a review of tinted sunscreens. J Am Acad Dermatol. 2021;84(5):1393–1397.
- Oyetakin-White P, Suggs A, Koo B, et al. Does poor sleep quality affect skin ageing? Clin Exp Dermatol. 2015;40(1):17–22.
- Kong R, Cui Y, Fisher GJ, et al. A comparative study of the effects of retinol and retinoic acid on histological, molecular, and clinical properties of human skin. J Cosmet Dermatol. 2016;15(1):49–57.
- Hanski I, von Hertzen L, Fyhrquist N, et al. Environmental biodiversity, human microbiota, and allergy are interrelated. Proc Natl Acad Sci USA. 2012;109(21):8334–8339.
- Ying S, Zeng DN, Chi L, et al. The influence of age and gender on skin-associated microbial communities in urban and rural human populations. PLoS One. 2015;10(10):e0141842.
- Tanno O, Ota Y, Kitamura N, Katsube T, Inoue S. Nicotinamide increases biosynthesis of ceramides as well as other stratum corneum lipids to improve the epidermal permeability barrier. Br J Dermatol. 2000;143(3):524–531.
- Thring TS, Hili P, Naughton DP. Antioxidant and potential anti-inflammatory activity of extracts and formulations of white tea, rose, and witch hazel on primary human dermal fibroblast cells. J Inflamm (Lond). 2011;8:27.
- Yokota T, Nishio H, Kubota Y, Mizoguchi M. The inhibitory effect of glabridin from licorice extracts on melanogenesis and inflammation. Pigment Cell Res. 1998;11(6):355–361.
- Kornhauser A, Coelho SG, Hearing VJ. Applications of hydroxy acids: classification, mechanisms, and photoactivity. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2010;3:135–142.
Bu haftanın görevi
Bu akşam yüzünü yıkarken sadece bir şeyi değiştir: suyun sıcaklığını. Ilık olsun. Yarın sabah ofise gitmeden önce serumunun üzerine krem sürmeyi unutma. Ve bu gece telefonu yatmadan yarım saat önce bırak. Üç küçük alışkanlık, şehrin cildinde bıraktığı izi tahmin ettiğinden çok daha fazla hafifletebilir.
Şehri değiştiremezsin, ama cildinin ona nasıl yanıt vereceğini değiştirebilirsin.
Doğadan ilham alan, bilimle formüle edilen Bloomy by Nature cilt bakım ürünlerini keşfet ve şehirli cildin için kendi kalkanını kur.
Sıra sende: Sence senin cildinin en büyük şehir düşmanı hangisi: egzoz mu, kalorifer mi, musluk suyu mu, stres mi, yoksa gece yarısı ekranı mı? Yorumlara yaz; en çok gelen cevaba göre bir sonraki yazıda o konuyu daha da derinleştireceğiz. 🌿
#şehirhayatı #ciltbariyeri #havakirliliği #lekebakımı #kaloriferkuruluğu #prebiyotik #ciltbakımı #bloomybynature
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kalıcı kızarıklık, hızla değişen lekeler, yaygın ya da tedaviye yanıt vermeyen cilt sorunlarında lütfen bir dermatoloğa başvurun.





